Geluidsnormen: WHO-advies en Nederlandse regels
Er bestaan twee soorten getallen over geluid: het gezondheidsadvies van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de wettelijke waarden die in Nederland gelden. Ze zijn niet hetzelfde, en het verschil is belangrijk als je de kaart leest.
Het WHO-advies (2018)
In 2018 publiceerde de WHO de Environmental Noise Guidelines for the European Region. Daarin staan advieswaarden per bron. Boven deze waarden zag de WHO in onderzoek duidelijk meer hinder, slaapverstoring of gezondheidsklachten.
| Bron | Advies Lden | Advies Lnight |
|---|---|---|
| Wegverkeer | 53 dB | 45 dB |
| Treinverkeer | 54 dB | 44 dB |
| Vliegverkeer | 45 dB | 40 dB |
| Windturbines | 45 dB | geen advies |
Opvallend is de lage waarde voor vliegverkeer. Mensen ervaren vliegtuiggeluid bij hetzelfde gemiddelde niveau als hinderlijker dan wegverkeer.
Op de geluidskaart zie je per adres of de berekende waarde boven het WHO-advies ligt.
Nederlandse regels onder de Omgevingswet
Sinds 1 januari 2024 staan de geluidsregels in de Omgevingswet en de besluiten die erbij horen. Voor de meeste bronnen werkt de wet met twee soorten waarden:
- een standaardwaarde: tot dit niveau is geluid zonder meer acceptabel;
- een grenswaarde: dit is in beginsel de bovengrens. Er bestaan uitzonderingen en overgangsregels.
Tussen die twee waarden moet de overheid afwegen of maatregelen nodig zijn, zoals een stiller wegdek of een geluidsscherm. De hoogte van de waarden verschilt per soort bron, bijvoorbeeld tussen gemeentelijke wegen, rijkswegen en het spoor. Het Informatiepunt Leefomgeving (zie hieronder) heeft de actuele tabellen.
Let op: de regels gelden vooral bij nieuwe situaties, zoals een nieuwe weg, nieuwbouw naast het spoor of een uitbreiding van een bedrijf. Een bestaande drukke weg wordt niet automatisch stiller gemaakt omdat de waarde boven de standaardwaarde ligt. Voor woningen met een heel hoge geluidbelasting bestaan wel saneringsprogramma's, waarbij de overheid bijvoorbeeld de gevelisolatie betaalt.
Waarom de getallen soms niet kloppen met de kaart
De RIVM-kaart is een landelijke berekening van de geschatte geluidbelasting, bedoeld om gezondheidseffecten in beeld te brengen. Een gemeente of adviesbureau rekent voor een besluit met eigen, gedetailleerdere gegevens en met de rekenregels uit de wet. Onder het oude stelsel (Wet geluidhinder) gold daarbij ook een aftrek voor wegverkeer, die op de RIVM-kaart niet is toegepast. De uitkomsten kunnen daardoor een paar dB verschillen.
Waar vind je de exacte regels?
- Het Informatiepunt Leefomgeving legt de geluidsregels van de Omgevingswet uit.
- In het omgevingsplan van je gemeente staat wat er lokaal geldt, bijvoorbeeld voor horeca en bedrijven. Je vindt het via het Omgevingsloket.
- Twijfel je of iets is toegestaan? Vraag het na bij je gemeente of de omgevingsdienst. Hoe dat werkt lees je in geluidsoverlast melden.